Als docent, mentor of decaan heb je meer invloed dan je denkt. Jij ziet welke leerlingen goed kunnen uitleggen, anderen helpen of met geduld en enthousiasme kennis overbrengen. Eén opmerking van jou kan ervoor zorgen dat een leerling het leraarschap als mogelijke toekomst gaat zien.
Met Leraren in de Dop wil Onderwijsregio Rijnmond meer jongeren laten kennismaken met het leraarschap. We maken het beroep zichtbaar, bieden leerlingen mogelijkheden om het zelf te ervaren en ondersteunen scholen om het leraarschap een structurele plek te geven binnen loopbaanoriëntatie en -begeleiding.
Het personeelstekort in het onderwijs vraagt niet alleen om oplossingen voor vandaag, maar ook om een investering in de leraren van morgen. Veel potentiële toekomstige docenten zitten nu al in onze klaslokalen. Toch denken jongeren niet vanzelfsprekend aan een opleiding of loopbaan in het (voortgezet) onderwijs.
Landelijk onderzoek laat zien dat scholen hierin verschil kunnen maken. Gemiddeld kiest 7,6% van de havoleerlingen voor een lerarenopleiding, maar de verschillen tussen scholen zijn groot. Scholen met relatief veel instroom in lerarenopleidingen leveren naar verhouding vier keer zoveel toekomstige leraren als scholen met weinig instroom.
Op scholen met een hogere uitstroom naar lerarenopleidingen worden leerlingen vaker actief geïnspireerd, geadviseerd en begeleid. Ook positieve relaties met docenten en een goede sfeer op school spelen een belangrijke rol.
Binnen Onderwijsregio Rijnmond hebben 94 leraren in opleiding en 27 zittende leraren een vragenlijst ingevuld over hun keuze voor het onderwijs en de invloed van hun eigen schooltijd.
De uitkomsten laten een duidelijke lijn zien: jongeren kiezen niet in de eerste plaats voor het leraarschap door algemene campagnes, maar vooral door mensen en ervaringen, en leraarschap als mogelijke keuze voor de toekomst is vaak weinig zichtbaar op scholen:
Twee derde van de bevraagde leraren in opleiding noemt een eigen docent of mentor als belangrijke invloed op de keuze voor het onderwijs.
De meeste leraren in opleiding herinneren zich geen of weinig specifieke aandacht voor het leraarschap tijdens hun eigen schoolloopbaan. Er was vaak wel algemene studiekeuze-voorlichting, maar het beroep van leraar werd niet actief zichtbaar gemaakt.
Twee derde van de bevraagde leraren stimuleert leerlingen soms om het onderwijs te overwegen. Dat gebeurt meestal informeel: in een persoonlijk gesprek, door kwaliteiten te benoemen of door een leerling iets te laten uitleggen.
De belangrijkste conclusie: persoonlijke aandacht maakt het verschil. Soms begint de keuze voor het onderwijs met één eenvoudige zin: “Ik zie jou dit wel doen.”
Deze ervaringen laten zien hoe belangrijk persoonlijke aandacht en praktijkervaring zijn.
Een gesprek, een compliment of een eerste ervaring met lesgeven kan de boodschap van de campagne dichtbij brengen
en een leerling aan het denken zetten.
Je hoeft geen uitgebreid programma te ontwikkelen om leerlingen te inspireren.
Juist kleine, persoonlijke momenten kunnen van grote betekenis zijn.
Hierbij een handreiking:
Bespreek het leraarschap in lessen en gesprekken. Vraag leerlingen of zij weleens hebben nagedacht over werken in het onderwijs.
Zie je een leerling die geduldig is, goed kan uitleggen, anderen helpt of enthousiast over een vak vertelt? Benoem dit en vertel waarom deze kwaliteiten bij het leraarschap passen.
Laat een leerling iets uitleggen aan klasgenoten, een jongere leerling begeleiden, helpen bij een practicum of een korte activiteit verzorgen. Ervaren is vaak de beste inspiratie.
Besteed op opleidings- en banenmarkten expliciet aandacht aan de mogelijkheden om leraar te worden in het voortgezet onderwijs. Vertel ook over de verschillende opleidingsroutes, doorgroeimogelijkheden en arbeidsvoorwaarden.
Nodig oud-leerlingen, studenten van lerarenopleidingen of jonge docenten uit om over hun ervaringen te vertellen. Herkenbare verhalen maken het beroep concreet.
Wijs leerlingen op de jongerencampagne en deel websites en materialen over werken en leren in het onderwijs.
Het beroep van leraar, en zeker in het voortgezet onderwijs, komt binnen loopbaanoriëntatie en -begeleiding nog niet altijd vanzelfsprekend aan bod. Daardoor missen leerlingen mogelijk een opleiding en beroep die goed bij hen zouden passen.
Scholen kunnen het leraarschap zichtbaarder maken door het onderwerp structureel op te nemen in LOB. Denk bijvoorbeeld aan:
Hoe ontdek je of werken in het onderwijs bij je past? Door het zelf te ervaren. Binnen de pilot Praktijkhavo wordt een praktijkgerichte module ontwikkeld voor havoleerlingen met belangstelling voor onderwijs en het begeleiden van anderen. De werktitel van de module is: Het lerarentekort: los jij het op?
Tijdens de module:
Zo krijgen leerlingen een realistisch beeld van het beroep en ontdekken zij of een opleiding of loopbaan in het onderwijs bij hen zou kunnen passen. De eerste ervaringen en opbrengsten van de pilot worden binnen de regio gedeeld (op DOK Rijnmond), zodat ook andere scholen hiervan gebruik kunnen maken.
Binnenkort: jongerencampagne
Hoe laat je jongeren ervaren hoe veelzijdig, creatief en betekenisvol werken in het onderwijs is? Met een nieuwe jongerencampagne gaan we jongeren straks opzoeken in hun eigen leefwereld.
In herkenbare en eigentijdse content nemen jonge docenten hen mee in hun werk. Ze laten zien hoe het is om voor de klas te staan, wat je voor leerlingen kunt betekenen en welke verschillende routes er zijn naar een baan in het onderwijs.
De campagne is op dit moment in ontwikkeling. Zodra deze live gaat, kunnen scholen helpen om de campagne zichtbaar te maken door video’s en berichten te delen, verhalen te gebruiken in bijvoorbeeld mentorlessen en leerlingen te wijzen op mogelijkheden om zelf kennis te maken met het onderwijs.
Binnenkort delen we hier meer over de campagne én materialen die scholen kunnen gebruiken om mee te doen.
Wil je binnen jouw school met Leraren in de Dop aan de slag? Bekijk en download hier de beschikbare materialen:
Wil jouw school het leraarschap zichtbaarder maken binnen LOB? Heb je belangstelling voor de pilot Praktijkhavo of wil je een inspirerend voorbeeld uit jouw eigen school delen? Neem dan contact met ons op.
Samen zorgen we ervoor dat meer jongeren ontdekken hoe waardevol, veelzijdig en betekenisvol werken in het onderwijs kan zijn.
Contactpersoon: Leonie Blom
E-mailadres: leonie@onderwijsregiorijnmond.nl